Chii chinonzi mhirizhonga mudzimba?
Mhirizhonga yemudzimba inzira yekudzokororwa kwechisimba panyama, pabonde uye manzwiro uye maitiro ayo mumwe munhu ari muhukama anoshandisa kushandisa simba nekudzora mumwe. Mhirizhonga yemumba haimbove chiitiko chakangoitika kana chakasarudzika uye inowanzowedzera kuomarara uye kuwanda nekufamba kwenguva.
Vanoshungurudza vanodzora mhuri kana nhengo dzemhuri nekutuka, kushungurudza manzwiro, kutonga kwemari uye kutyisidzira. Kana mazano aya akasashanda, nyakushungurudza anobva asimbisa kutyisidzira kwake nechisimba chemuviri kana/kana chepabonde. Mhedzisiro yekushungurudzwa kumunhu anenge abatwa zvinoenderana nemaitiro, asi kushungurudzwa kwese mupfungwa nemupfungwa kunokuvadza munhu anenge abatwa. Maitiro ekushungurudza anogara achikonzera kutya mumunhu anenge abatwa, achimanikidza munhu anenge abatwa kuti aite zvaasingadi kuita, uye anodzivirira munhu wacho kuita zvaanoda kuita.
Mhirizhonga yemudzimba inoitika munharaunda dzese pakati pevanhu vezviyero zvakasiyana-siyana zvekutambira mari, marudzi nezvitendero, ngochani, ngochani, vakadzikama, vakachinja varume, uye vakaremara.
Sei vadiwa vachishungurudza?
Mune mazwi akareruka, vanoshungurudza nekuti vanogona uye inoshanda. Kurova, kukava, kukachidza, kutyisidzira, kudaidza mazita nezvimwe isarudzo dzemaune dzinobva pane zvakadzidzwa nemutadzi kuburikidza nekuona, ruzivo nekusimbisa. Kushungurudzwa hakukonzerwi nehurwere, genetics, kana kushandisa zvinhu. Hazvikonzerwi ne "out of control hasha." Vanyajambwa havaiti kuti munhu anovashungurudza avarwadze. Vanoshungurudza vanosarudza nguva yekushungurudza vavakaroorana navo uye kazhinji vanosarudza kuti ndeipi chikamu chemuviri wemunhu wacho chekurova kuitira kuti vasasiya mavanga anooneka. Vamwe vanosarudza nzvimbo uye nguva yekuita kurwisa kwavo mukuyedza kushandisa simba rakawanda uye kutonga pane akabatwa.
Uri mu abusive relationship here?
Unogona kunge uri nyajambwa wekushungurudzwa kana:
1)Kutadza kweakushungurudzai kubvuma mutoro kunomanikidza kuti mudzore maitiro ake.
2) Unowanzonzwa kuti hauna simba pamusoro pehupenyu hwako. Sarudzo pamusoro pemhuri, shamwari uye zviitwa zvinobva pakuti mutambudzi achaita sei.
3) Unogona kunzwa uine mhosva pamusoro pekutadza kwehukama hwako. Izvi zvinosimbiswa neakushungurudza anokupomera mhosva pane zvese zvinokanganisa. Kuva nemhaka pamusoro pokukundikana kungaperekedzwa nenyadzi nokuda kwoku“shivirira” kubatwa zvisina kufanira.
4) Munhu anokushungurudza anokupomera iwe uye unotanga kuzvitenda nekufamba kwenguva.
5) Maitiro ako anogona kusimbiswa nekutsamira mune zveupfumi uye kuwedzera manzwiro ekushaya rubatsiro uye kutya sezvo kushungurudzwa kunoramba kuchienderera.
6) Unogona kutya hasha dzemunhu anokushungurudza asi unogona kuramba kana kuderedza kutya uku. Kuramba uye kuderedza ndiwo maitiro akajairika ekutsungirira kushungurudzwa.
7) Unova shamwari, mhuri kana vavakidzani uye dzimwe nzira dzerutsigiro. Izvi hazvisi zvekusarudza.
Anokushungurudza anogona:
1) Iva negodo rakanyanyisa uye kufungidzira kuti hauna kutendeka pasina chikonzero chine musoro kana evince kutsigira kutenda kwakadaro.
2) Dzora kuwana kwako mari, hukama hwemagariro uye mikana yebasa uye inogona kutarisa zviitiko zvako zvese nekuita kuti uverenge chero nguva yakaparadzana kana mari inoshandiswa.
3) Iva nepfungwa dzakatsamira pauri uye gara uchikumbira kusimbiswa uye kugutsikana.
4) Iva nekusazviremekedza uye unonzwa kusakwana pamusoro pehurume hwake, zvepabonde uye kurera. Manzwiro aya anogona kuvharika ne "mufananidzo wakaoma kana wemurume" zvakanyanya.
5) Tevedzera mabasa akaomarara echikadzi kana kutenda mune yechinyakare murume "musoro wemba".
6) Kupa mhosva iwe kana vamwe nekuda kwemaitiro avo, manzwiro uye matambudziko.
7) Akashungurudzwa achiri mudiki.
8) Iva neshamwari shomanana uye unyanzvi husina kunaka hwekushamwaridzana.
9) Iva nehutsinye kwete kwauri chete asi kuvana nemhuka dzinovaraidza.
10) Iva akabatikana nepfuti, mapanga, nezvimwe.
11) Pindura kumamiriro ezvinhu nekusafungira.
12) Shandisa zviratidzo zvisina kufanira zvehasha kana vasingawani zvavanoda izvo zvinosanganisira kubata pamuviri pasina kubvumirana, kutyisidzira chisimba, kutukwa nemashoko uye kuputsa zvinhu zvinokosha kwauri.
Kana uchifunga kuti chimwe chezviri pamusoro chingava chechokwadi kuhukama hwaunahwo, fonera nhamba dzakanyorwa mutsamba ino kuti ubatsirwe. Dzvanya apa kuti uwane ruzivo pamhepo.
Ichi chinyorwa chakanyorwa naLegal Aid Gweta Mukuru Alexandria Ruden uye yakaonekwa mu "The Alert" Vhoriyamu 31, Chinyorwa 1, muZhizha 2015. Dzvanya pano kuti uverenge yakazara PDF yemagazini ino!