अमेरिकन्स विथ डिसेबिलिटी ऍक्ट (ADA) हा एक कायदा आहे जो प्रत्येकाला अमेरिकन जीवनाचा आनंद घेण्याची आणि त्यात सहभागी होण्याची समान संधी असल्याची हमी देतो. कायद्यानुसार अपंगत्व असलेली व्यक्ती ही अशी व्यक्ती आहे जिला शारीरिक किंवा मानसिक दुर्बलता आहे जी एक किंवा अधिक जीवन क्रियाकलापांवर लक्षणीय मर्यादा घालते. जीवन क्रियाकलापांमध्ये शिकणे, कार्य करणे, स्वत: ची काळजी घेणे, हाताने कार्य करणे, चालणे, ऐकणे आणि बरेच काही समाविष्ट आहे. एखाद्या व्यक्तीची दुर्बलता किती काळ टिकते हा घटक एडीए अंतर्गत एखाद्या व्यक्तीला अक्षम मानला जातो किंवा नाही हे ठरवण्यासाठी वापरला जातो. केवळ थोड्या काळासाठी टिकणार्या कमजोरी सामान्यत: कव्हर केल्या जात नाहीत, जरी खूप गंभीर असल्यास ते कव्हर केले जाऊ शकतात. एखाद्या व्यक्तीला विद्यमान अपंगत्व, अपंगत्वाच्या नोंदी किंवा इतरांद्वारे तिला अपंगत्व असल्याचे समजल्यामुळे या कायद्यानुसार संरक्षित केले जाऊ शकते.
ADA कामाच्या ठिकाणी अपंग लोकांचे संरक्षण करते. नियोक्त्याने पात्र अर्जदार किंवा कर्मचार्याला रोजगार संधींची संपूर्ण श्रेणी प्रदान करणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, नियोक्त्याने अपंगांसह सर्व कर्मचाऱ्यांना भरती, नियुक्ती, पदोन्नती, प्रशिक्षण, वेतन आणि समान सामाजिक क्रियाकलाप प्रदान करणे आवश्यक आहे. नियोक्त्याला एखाद्या व्यक्तीचे अपंगत्व, तीव्रता आणि उपचारांबद्दल विचारण्याची परवानगी नाही. एखादा नियोक्ता अर्जदाराच्या विशिष्ट जॉब फंक्शन्स करण्याच्या क्षमतेबद्दल विचारू शकतो. एडीए अंतर्गत उपकरणे किंवा वेळापत्रकात बदल करून अपंगत्व असलेल्या कर्मचाऱ्याला सामावून घेण्यासाठी नियोक्त्याची आवश्यकता असू शकते. ADA ला नियोक्त्यांना कायदा आणि त्याच्या गरजा स्पष्ट करणारी नोटीस पोस्ट करणे आवश्यक आहे.
ADA सार्वजनिक निवासस्थानांमध्ये अपंग लोकांचे संरक्षण करते. सार्वजनिक निवासस्थानांच्या उदाहरणांमध्ये डॉक्टरांची कार्यालये, चित्रपटगृहे, हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स आणि किरकोळ दुकाने यांचा समावेश होतो. विद्यमान सुविधांनी याची खात्री करणे आवश्यक आहे की जोपर्यंत मालकाला अवाजवी त्रास होत नाही तोपर्यंत व्यक्तींना वगळले जाणार नाही. हे विद्यमान सुविधांमध्ये बदल करून, अतिरिक्त सुविधा बांधून किंवा प्रवेशयोग्य इमारतीत स्थलांतर करून पूर्ण केले जाते. सार्वजनिक निवासस्थानांची सर्व नवीन बांधकामे प्रवेशयोग्य असणे आवश्यक आहे. उदाहरणार्थ, सार्वजनिक इमारतींनी व्हीलचेअरसाठी प्रवेश प्रदान केला पाहिजे.
याव्यतिरिक्त, ADA अपंग लोकांचे संरक्षण करते जेव्हा ते सार्वजनिक वाहतूक जसे की बसेस किंवा जलद वाहतूक वापरतात. या कायद्यानुसार कर्णबधिर व्यक्तींसाठी (TDD's) दूरसंचार साधने वापरणाऱ्या व्यक्तींसाठी टेलिफोन रिले सेवा स्थापन करणे आवश्यक आहे.
ADA बद्दल अधिक माहितीसाठी, किंवा ADA चे उल्लंघन झाल्याचे तुम्हाला वाटत असल्यास तक्रार दाखल करण्यासाठी, तुम्ही न्याय विभागाशी येथे संपर्क साधू शकता. www.ada.gov किंवा 1-800-514-0301 (आवाज) 1-800 514-0383 (TTY).
हा लेख डेव्हिडा डॉडसन यांनी लिहिला होता आणि २०१५ च्या उन्हाळ्यात "द अलर्ट" खंड ३१, अंक १ मध्ये दिसला. या अंकाची संपूर्ण PDF वाचण्यासाठी येथे क्लिक करा!